Yukarı!
Genel Öneriyoruz

Doğal kozmetik yapımı ve malzemeler hakkında detaylı bilgiler


Dogalformuller.com olarak sizlere tavsiye ettiğimiz formüllerin içeriğinde yer alan malzemelerin nasıl kullanılacağını, nasıl elde edileceğini ve neye yaradığını detaylı bir şekilde açıkladık. Doğal kozmetik yapımında kullanacağımız bazı sabit yağların ve diğer doğal bileşikli maddelerin etkilerini ve kullanım amaçlarını şu şekilde sıralayabiliriz:

doğal kozmetik

KAKAO YAĞI
Cildin çabuk emdiği yağlardandır. Yumuşatıcı özelliği vardır. Eritmek isterseniz 36°C’den fazla ısıtmamalısınız.


KARİTE YAĞI (SHEA BUTTER)
Karite yağı cildi besler ve korur. Afrika’nın Burkina Faso bölgesinde doğal olarak yetişen shea ağacından elde edilir. Shea fındıklarının özü çıkartılarak karite yağı elde edilir. Karite yağı içerisinde bulunan maddeler, linoleik asit, yağ asitleri, E vitamini, A provitamini, allantoin ve triterpen alkollerdir. (Triterpen alkoller vücutta kolesterol emilimini azaltan maddeler olarak biyolojik öneme sahiptir.)

 

Karite yağı kullanım amaçları:

  • Cildi günlük nemlendirme
  • Ciltteki lekeleri ve yara izlerini giderme
  • Pürüzsüz cilt
  • Sivilceleri ve egzama azaltmak
  • Cildin esnekliğini koruması
  • Ciltte oluşan çatlakları önleme
  • Deri kaşınmalarını geçirme
  • Güneşin yakıcılığı ve rüzgârın kurutucu etkilerinden korunma
  • Sert deriyi yumuşatma (Ayaklarda özellikle topuklar)
  • Cilt kızarıklığını geçirme (Bebeklerde oluşan pişik vs.)

 

ÜZÜM ÇEKİRDEĞİ YAĞI
Kanıtlanmış en etkili antioksidandır. C vitamininden 20 kat, E vitamininden 50 kat daha etkilidir. Vücudunuzda ki kimyasal reaksiyonlar sonucu oluşan veya dışarıdan kirli havayla alınan zararlı maddeleri antioksidan özelliği sayesinde pasif hale getirir. En etkili anti-aging (yaşlanmayı geciktirme) özelliğine sahip yağdır.

 

NAR ÇEKİRDEĞİ YAĞI
Kırışıkların onarılmasına yardımcı olan, cilt dokusu elastikiyetini güçlendiren, hücre yenileyici ve kolajen arttırıcı iyi bir antioksidandır. E vitamini içeriği yüksektir.

 

KAYISI ÇEKİRDEĞİ YAĞI
Kayısı çekirdeği yağı içerdiği A vitamininden dolayı kırışıklık önleyici özelliği vardır ve iyi bir nemlendiricidir. Cilde canlılık ve parlaklık kazandırır. Linoleik asit ve yağ asitleri içerir. Hücre yenileyici özelliği vardır.

Kayısı çekirdeği yağı hazırlanışı:

Kayısı çekirdekleri kayısıdan ayrıştırıldıktan sonra çekirdekler rastgele parçalanır. Üstünü hafif geçecek kadar su konur ve hafif ateşte kaynatılır. 15-20 dakika kaynatıldıktan sonra üstü kapalı olarak soğuması beklenir. Soğuduktan sonra ince tülbent yardımı ile süzülür. İçerisine çözelti miktarınca zeytinyağı konur ve hafif ateşte suyu bitene kadar kaynatılır. Sonra bekletilir ardından bir şırınga yardımı ile yağ, sudan tamamen ayrılır. Buzdolabında cam bir şişede muhafaza edilir.

 

BAL
Çam balı ve çiçek balı olmak üzere iki türlü bal vardır. Çam balına salgı balı da denir. İçerisinde reçine bulunur. Bu nedenle yağlı ciltlerin tercihi olmalıdır. Çiçek balı ise yağsız ve normal ciltler için preparat hazırlanırken kullanılabilir.

 

BALMUMU
Ciltteki pürüzlerin onarılmasını ve yağlardan arınmasını sağlar. Doğal olan balmumu sarı renktedir. Balmumu çalışkan arıların yaptıkları bal peteklerinin eritilmesiyle elde edilir.

 

LANOLİN
Cildi iyileştirir ve korur. Lanolin koyunun yününden elde edildiği için koyunların parazitlere karşı korunmasında kullanılan bazı kimyasal kalıntılar içerebilir. Bu yüzden satın alma esnasında dikkatli olunmalı ve güvenilir yerden alınmalıdır.

 

 

KATI HİNDİSTANCEVİZİ YAĞI
Yumuşatıcı, nemlendirici, serinletici, besleyici özellikleri vardır. Ciltte emilimi küçük molekülleri sayesinde çok hızlıdır. Cildin uzun süre nemli kalmasını sağlar. Ciltlerde ki rahatlatıcı ve serinletici etkisinden dolayı, güneş yanıklarında tavsiye edilir. İçeriğinde miristik asit, laurin asit ve yağ asitleri bulunur.

AVOKADO YAĞI
E vitamini yönünden zengin olan avokado yağının yeni cilt hücrelerinin oluşmasında önemli bir rolü vardır.

 

GLİSERİN
Gliserinin kuru cildi nemlendirmesinin yanı sıra cilt yapısının güçlenmesinde de önemli bir etkiye sahiptir. Egzama belirtilerini yatıştırmak, ciltteki kaşıntıyı ve kuruluğu gidermeye yardımcı bir maddedir. Doğal kozmetik yapımında kesinlikle bitkisel gliserin kullanılmalıdır.

 

 

ELMA SİRKESİ
Elma sirkesinde ‘alfa hidroksi’ asitlerden malik asit bulunur. Cildi temizler. Canlılık ve parlaklık verir. Cildin asidik yapısının korunmasına yardımcı olur.

Cilde parlaklık ve canlılık verir. Cildi temizler ve cildin asidik yapısının korunmasında yardımcı olur. Yapısında “alfa hidroksi” asitlerden malik asit bulunur.

Elma sirkesi hazırlanışı:

Önce 1,5 kg elmanın kabukları güzelce soyulur ve baskılanarak suyu çıkartılır. Sıkılan elma suyu ve kabuklar bir kaba koyulur. Geriye kalan koçanı varsa o da kaba ilave edilir. İçerisine 5 tatlı kaşığı toz şeker eklenir ve üzeri örtülecek kadar su koyulur. Üzerine bez örtülerek güneş görmeyen ama çok da soğuk olmayan bir yerde 1 ay bekletilir. Bu süreç içerisinde arada bir karıştırılır. 1 ay sonunda tülbent yardımı ile süzülür. Cam bir şişeye doldurulup, ağzı sıkıca kapatılarak muhafaza edilir.

 

MADEN SUYU
Yerin en derin katmanlarından çıkan maden suyu yeryüzüne çıkarken geçtikleri katmanlardan mineralleri de alarak yol alırlar. Bundan dolayı sülfat, kalsiyum, bikarbonat, klorit, kalsiyum, magnezyum, florür, sodyum ve demir gibi mineraller içerir. İçilebilir nitelikteki herhangi bir suya karbondioksit eklenmesiyle soda elde edilir. Soda mineral içermez. Doğal olarak yapılan kozmetiklerde arıtılmış (saf su) veya minerali sularda kullanılır.


Doğal Tonikler
Bitki ve çiçeklerin, suya yatırma veya buhar damıtma yöntemiyle çıkarılan yoğuşmuş sularıdır. Hidrosol veya hidrolat olarak da bilinebilirler. Damıtma genellikle, aromatik yağları elde etmek için kullanılsa da sadece hidrolat elde etmek içinde yapılabilmektedir. En ideal yöntem düşük atmosferik basınç altında uzun süreli damıtma yöntemiyle tüm terapötik etkinin korunmasıdır. Hidrolat, tamamen doğal (orman ve dağ bitkileri) veya sertifikalı organik bitkilerden elde edilmesi gerekir. Yani zirai ilaçlardan ve suni gübrelerden arındırılmış tarım yoluyla yetiştirilmiş bitkilerin kullanılması gerekir.


Hidrolatlar’ın cilt bakımında yararları:

  • Cildi temizler
  • Kremlerin etkinliğini artırır
  • Cildin pH dengesini düzenler
  • Cildi korur

 

En çok kullanılan hidrolatlar ve kullanım amaçları:

GÜLSUYU
Gülsuyu günümüzde doğal kozmetiklerde en çok kullanılan “hidrolat” çeşididir. Antiseptik (Mikrop öldürücüdür.) Temizleyici etkisinin yanı sıra ciltteki tahrişleri azaltır, nemi korur ve serinletir. Her türlü cilt tipinde kullanılabilir. Göz iltihaplarında ve göz nezlesinde de etkilidir. Göz kompresi olarak da kullanılabilir. Tıp bilgini İbn-i Sina ve sonrasındaki Osmanlı hekimleri gül suyunu dinlendirici ve ferahlatıcı özellikleri nedeniyle ruhsal hastalıklarında tedavisinde kullanırlarmış.

 

LAVANTA SUYU
Gülsuyundan daha fazla temizleyici etkisi olan lavanta suyu cilde zindelik ve canlılık kazandırır. Yağlı, karma, normal ciltlerde rahatlıkla kullanılabilir.

 

KEKİK SUYU
Mikrop öldürücü ve uyarıcı etkisi olan kekik suyu karma ve yağlı ciltler de kullanılabilir.

 


NANE SUYU
Cilde parlaklık ve canlılık veren nane suyunun serinletici ve mikrop öldürücü etkisi de vardır. Yağlı ve karma ciltler için uygundur. Gözenek açıklığı yaşayan ciltlerde onarma etkisine sahiptir. Yaz aylarında serinlemek amacıyla püskürtmeli bir şişeye koyup yanınızda bulundurabilirsiniz.


MERSİN SUYU
Mikrop öldürücü ve büzücü etkiye sahiptir. Özellikle gözenek problemi olan ciltler ve yağlı ciltlerde kullanılabilir.

 

PAPATYA SUYU
Yumuşak bir etkiye sahip olan papatya suyu kılcal damar hassasiyetliği olan ciltlerde, sorunun ilerlemesini önler. Cildi yatıştırıcı etkisi vardır ve hassas ciltler için uygundur.

 

Aromaterapi Hakkında Detaylı Bilgi

 

Aromaterapi

Fitoterapi, bitkilerle veya bitkilerin özüyle yapılan bitkisel tedavi biçimidir. Aromaterapi ise fitoterapinin tamamlayıcı bir bölümüdür. Aromaterapi bitkilerde bulunan uçucu ve sabit yağlarla yapılan tedavi sistemidir. Bitkisel yağların duygusal, fiziksel, ruhsal sağlığı ve güzelliği için bedene uygulama sanatıdır aromaterapi. Aromaterapi, tedaviyi destekleyici ve tamamlayıcı olarak da kullanılır. Ayrıca hastalıklardan korunmada da etkili bir yöntemdir. Aromaterapi genellikle –kokuyla iyileştirme- veya –iyi hissetme- olarak anlaşılmasına rağmen aslında bitkilerle tedavinin uzantısı olan tamamlayıcı bir tıp dalıdır. Aromaterapi, vücut sağlığını ve zindeliğini korumak, vücutta oluşan fiziksel ve zihinsel sorunları gidermek için kullanılan etkili bir yöntemdir.

Aromaterapi yağları soğuk algınlığı, kas ağrıları ve adet sancıları gibi birçok rahatsızlıkta tedavi yöntemi olarak kullanılır. Aroma terapi etkileri: Yatıştırıcılık, uyarıcılık, ağrı gideri, kas gevşetici, zehir atıcı, nefes açıcı, sinir sistemi dengeleyici, uykusuzluk giderici, hafıza güçlendirici, hücre yenileyici.

Yağların kullanma yolları da kullanma alanına göre değişir. Bitki yağları masajla cilde uygulanabilir, banyo suyuna eklenebilir, teneffüs edilebilir veya odaya sıkılabilir.

Aromatik kokular, burun ile solunduğu zaman koku hücreleri aracılığıyla beyni ve sinir sistemini etkiler.

Aromatik yağlar: Terapötik, psikolojik ve fizyolojik etkilere sahip olan, hastalıkları önleyebilen ve tedavi edebilen yağlardır.

150’ye yakın aromatik yağ çeşidi vardır. Bu yağların sahip olduğu özellikler: Antiviral, ağrı kesmek, mikrop öldürmek, iltihap kurutmak, antidepresan, uyarıcı, balgam söktürmek, sakinleştirici, hazmı kolaylaştırmak, idrar sökmek.

Aromatik yağlardan yüksek fayda sağlamak için tamamen doğal yağlar kullanmalıdır. Sentetik olarak üretilen yağlar istenilen faydayı sağlamaz.

 

Saf Uçucu Yağlar Hakkında Bilgiler

Bu yağlar, bitkilerin çiçek, kök, gövde, reçine veya kabuklarından; sokma, maserasyon, distilasyon, ekstraksiyon ve emilme yöntemleriyle damıtılarak elde edilir.

Örnek vermemiz gerekirse 4.000 kg gülden sadece 1 kg gül uçucu yağı elde edilebilir. Bu yüzden fiyatları pahalıdır.

Önemli bir konuya değinmemiz gerekiyor, genellikle aktarda “gül yağı” adı altında veya diğer isimler ile büyük boylarda satılan uçucu yağlar maalesef gerçek uçucu yağ değildir. Çünkü 20 ml gül yağını, orijinal 1 ml saf gül yağı fiyatının 5-10 katı düşük fiyatına satmaktadırlar. Raflara bilinçsizce dizilen bu yağların hiçbir tedavi etkisi bulunmamaktadır. Bu yağların içerisine ayçiçeği ve pamuk yağından oluşan birkaç damla sentetik gül esansı eklenmektedir.

Tedavilerde kesinlikle doğal-saf uçucu yağları kullanmalıyız. Satın alırken dikkat etmemiz gereken kapalı, küçük (1 ml, 5 ml, 10 ml), güneş geçirmeyen kahverengi veya mor koyu renkli camlarda olanları almalıyız.

 


Uçucu Yağlar Hakkında Detaylı Bilgiler (Etkileri, Kullanım Amaçları vs.)


Ardıç
Vücudu temizleyici ve antiseptik özelliklerinin yanı sıra idrar söktürür ve spazmları çözer. Ayrıca romatizmal ağrılara da iyi gelir. Eklem iltihabı ve ödem durumlarından ardıç dan faydalanılabilir.

Bergamot
Bergamot günümüzde çayda lezzet ve koku verici olarak daha çok kullanılmaktadır. Fakat birçok özelliği ve faydası vardır. Bağışıklık sistemini kuvvetlendirici, yorgunluk ve stres giderici özellikleri, safra söktürücü ve iştah arttırıcı etkisi vardır. Sakinleştirici ve moral yükseltici bir yağ olan bergamot, hayal kırıklığı ve öfkeyi giderir, özellikle endişe ile oluşmuş depresyonda harika sonuç verir. Artı olarak egzama tedavisinde de kullanılır.

Biberiye
Hafızayı güçlendirir, antiseptik ve ağrı kesici özellikleri vardır. Kan dolaşımını arttırır. Zihinsel yorgunluğa, baş ağrısına, bronşite, sinüzite, sarılık ve karaciğer yetmezliğine iyi gelir. İdrar söktürücü özelliği vardır, gaz giderir.

Defne
Antiseptiktir ve rahatlatıcı özelliği vardır. Saç büyümesinde etkilidir, saç ve kafa derisi tedavilerinde kullanılır. Sert bir koku veren defne yağı, uygulandığı bölgeye sıcaklık verir.

 

Fesleğen
Depresyon ve anksiyet sorunlarına iyi gelen fesleğen yağı ayrıca bronşite, migren gibi fiziksel ağrılara, halsizliğe de iyi gelir.

 

Greyfurt
Greyfurt kafa karışıklığı, kıskançlık ve hayal kırıklığı gibi olumsuz düşünce durumlarını yok eder ve canlandırıcı karakteri ile kararsızlık, geçmiş için kaygılanma durumlarında fayda sağlar. Ayrıca manik depresif duygulanım bozukluğunda yardımcıdır.

 

 

Gül
Gül cilt bakımında çok kullanılır. Kabartılara ve şişliklere gül yağı sürüldüğünde vücut, anında tepki verir ve iyileşir. Yumuşatıcı ve kas gevşetici özelliğinin yanı sıra, depresyon giderici, spazm giderici, yatıştırıcı özellikleri de vardır. Sinirsel sorunlara, uykusuzluğa ve adet öncesi sendromlara olumlu etkisi vardır. Egzamalı ciltlere, alerjik ciltlere ve açık yaralara iyi gelir.

 

 

Hint defnesi
Cilde direkt olarak uygulanabilen Hint defnesi, selüloit ve çatlaklara, sivrisinek ısırıklarına ve sivilcelere de direkt uygulanabilir.

 

Itır
Her türlü cilt sıkıntısına iyi gelen ıtır, dengeleyici ve sakinleştiricidir. Hormonları dengeler ve adet sıkıntılarına iyi gelir. Selüloit içinde etkilidir. Baş ağrısı, egzama hastalıklarında ve akne tedavisinde kullanılan ıtır yağını şeker hastaları kesinlikle kullanmamalıdır.

 

İngiliz nanesi
Mide bulantılarına, hazımsızlıklara iyi gelen İngiliz nanesinin; tazelik, ferahlık, canlılık verir ve konsantre edici özelliği vardır.

Kekik
Antimikrobiyal ve antifungal etkisi olan kekik yağı çoğunlukla; bel ağrılarında, sivilce tedavilerinde, ciltteki yaraların geçmesinde kullanılır. Kekik yağını epilepsi (sara) hastaları kullanmamalıdır.

Lavanta
Mikrop kırıcı, ağrı kesicidir. Antiseptik olarak kullanılır, vücuttaki kötü kokuları giderir, romatizmaya iyi gelir. Tüm cilt sorunlarına iyi gelir, sakinleştirici, dengeleyici, yatıştırıcıdır. Korku, huzursuzluk, uykusuzluk, panik ve depresyon gibi olumsuz durumlarda çok yararlıdır.

Lavanta uçucu yağı da Hint defnesi gibi cilde direk uygulanabilir.


Limon
Vücuttaki istenmeyen yağların atılmasını sağlar, sivilceleri giderir ve cildi güzelleştirir. Limon uçucu yağı antiseptiktir ve bakteri gelişimine engel olur. Mide yanması, boğaz ağrısı, kan temizleme gibi özellikleri vardır. Sinek ve böcek ısırmalarında şişme ve kaşıntıları önler.

Melisa
Acıya karşı kullanılan melisa uçucu yağı, yatıştırır ve canlandırır.

Nane
Şişkinliklere karşı ve kramp çözücü olarak kullanılan nane yağı, karaciğeri güçlendirir ve tansiyonu yükseltir. Mide bulantısını keser, hazmı kolaylaştırır, gaz söktürücüdür. Sinüzit, migren ve baş ağrısına iyi gelir, sinirleri güçlendirir. Canlandırıcıdır ve yorgunluğa iyi gelir. Ayrıca selülit tedavisinde de kullanılır.

Okaliptüs
Enerjilerin dengesiz olduğu durumlarda kullanılan okaliptüs yağı kişiye konsantrasyon ve zihin açıklığı sağlar. Gribal enfeksiyonlarda, bronşit, astım gibi akciğer hastalıklarında kullanılır. Deride ki olumsuzluklara iyi gelir (Deri yaralanmaları, derideki kabarıklıklar).

Papatya
Cilt için oldukça faydalı bir yağ olan papatya yağı anti bakteriyeldir. Hem fiziksel hem de ruhsal sıkıntıları rahatlatır. Depresyon, korku, histeri ve gerilimi yatıştırır. Huzursuzluk, tedirginlik, sabırsızlık ve öfke durumlarında sakinleştirici özelliği vardır. Adet sancılarını azaltır, derideki kesik, yanık ve çıbanları iyileştirir.

 

Portakal
Cildi sıkılaştırır, sivilce ve akneleri kurutur, cildin güzel olmasında etkilidir. Yara ve yanıkların tedavisinde kullanılır. Sinir yatıştırıcıdır ve kan dolaşımını düzenler. Ağrı giderici ve spazm çözücü özellikleri de vardır. Tonik olarak da kullanılabilir.

 

Rezene
Cildi besler ve pürüzleri yok eder. Adet sancılarını hissedilir ölçüde azaltır. Stresli zamanlarda çoğu insanların sığındığı oburluk ve alkolizme karşı kullanılır. Yara iyileştirici özelliğe sahiptir. Epilepsi hastalarının rezene kullanmaları yasaktır.

 

Sandal ağacı
Kardiyovasküler sistemin destekleyicilerinden sandal ağacı yağı, bronşit ve larenjit gibi solunum sorunları için birebirdir.

Bronşit ve larenjit gibi solunum sorunları için birebir olan sandal ağacı yağı, kardiyovasküler sisteminin destekleyicilerindendir.

Sedir
Balgam söker, gerilimleri yatıştırır ve sakinleştirir. Gençleştirme özelliği vardır.

Tarçın
İştahı açar ve cinsel arzuları arttırır. Tarçın yağı yüz bölgesine uygulanmaz.

Vanilya
Cildi besleyip yumuşatan vanilya cinsel gücü de arttırır. Ayrıca acı aroması ile stres için çok etkilidir.

Yasemin
Doğal afrodizyak olan yasemin yağı, seks hayatını güçlendirir, isteği arttırır. Endişeleri yatıştırır, depresyona iyi gelir ve kişiye canlılık kazandırır. Saçlar ve deri için yararlıdır. Adet sancılarını azaltır. Duygusal olarak yatıştırıcı ve dengeleyicidir. Romatizma ağrılarında son derece etkilidir ve selüloit giderici olarak da kullanılır.

Zencefil
Romatizmaya iyi gelir, kasıklardaki ağrıyı ve kireçlenme sıkıntılarını dindirir. Mide bulantıları, nezle, soğuk algınlığı gibi rahatsızlıklara karşıda kullanılır.

 

Uçucu Yağları Kullanırken Dikkat Etmeniz Gerekenler:

 

  • Eterik yağlar diğer yağlar gibi değildir. Örneğin; zeytinyağı, ayçiçeği yağı veya badem yağı gibi yağlar sabit yağlardır. Eter yağları, yüksek kaliteli uçucu yağlardır. Uçucu yağlar suda çözülmezler, alkolle, sirkeyle ve sabit yağlarla karışırlar.
  • Uçucu yağı çözeceğiniz sabit yağın özelliklerine de dikkat etmelisiniz. Sabit yağların molekül yapıları ne kadar küçük ve çifte bağ sayısı ne kadar az olursa, emdirilmesi o kadar kolay olacaktır. Molekül sayısı ve zincir sayısı büyüdükçe emdirilme zorlaşır. Örneğin: Hindistancevizi yağı uzun zincirli ve molekül sayısı fazladır. Emilimi zordur fakat yararı çok fazladır.
  • Uçucu yağların büyük çoğunluğu anti bakteriyel ve antiseptik özelliktedirler. Uçucu yağları dolaşıma geçebildiklerinden dolayı böbrek ve akciğerler vasıtasıyla dışarı atarız. Terde uçucu yağ bulunmaz bundan dolayı terle dışarı atılmazlar.
  • Sirke vb. çözücü içine veya sabit yağlara az miktarlarda damlatılıp seyreltilerek kullanılırlar.
  • Uçucu yağların dozu fazla kaçtığında toksisiteye neden olur. Sinir uçlarında birikerek kramplara neden olabilirler. Fototoksisiteye neden olabilirler. Birçok kişide alerji oluşumuna sebep olabilirler. Bu yüzden bu yağlar kullanılırken çocuklar, hamileler, yaşlı ve alerjik bünyeli kişiler dikkat etmelidirler.
  • Aromaterapi uygulaması hamileliğin ilk 4 ayında kesinlikle yapılmamalıdır.
  • İlk 4 aydan sonraki hamilelik döneminde; anason, fesleğen, adaçayı, rezene, kekik, zufaotu, bergamot, portakal ve ardıç gibi uçucu yağları yan etki yapabilir. Bu nedenle bu yağları hamilelik döneminde hiç kullanmamak daha güvenlidir.
  • Tarçın ve karanfil uçucu yağları yüz bölgesinde kullanılmamalıdır.
  • Şeker hastaları okaliptüs ve ıtırı kullanmamalıdır.
  • Epilepsi rahatsızlığı olanlar rezene, kekik ve okaliptüs kullanmamalıdır.
  • Rezene ve fesleğen gibi asitli yağlar doğru dozda kullanılmadığında asiditeden kaynaklı çok yoğun tahriş edici olduklarından, büyük tahrişler yapabilir ve cildi yakabilirler.

 

 

Bu yazı çeşitli kaynaklar ve kitaplardan derlenmiştir. Yazı sürekli güncelliğini sürdürecektir.

 

 


Beğendiniz mi? Paylaşın!